اوراق اختیار فروش تبعی به نوعی بیمه کردن سهام می باشد و هدف از انتشار اوراق اختیار فروش تبعی کاهش ریسک سرمایه گذاری در بازار بورس و اطمینان بخشی به سهامداران در خصوص ارزندگی سهم و حفظ منافع آن ها می باشد
این اوراق توسط شرکت عرضه کننده سهام به فروش می رسد و براساس آن شرکت متعهد می شود تعداد معینی از سهام شرکت را به قیمت مشخص ( قیمت اعمال ) و در تاریخ معین ( تاریخ اعمال ) از دارنده اوراق خریداری کند. شرکتی که قصد انتشار اوراق اختیار فروش تبعی دارد قبل از انتشار این اوراق اطلاعیه ای را تحت عنوان اطلاعیه عرضه اوراق اختیار فروش تبعی منتشر کرده و در آن ویژگی های آن را اعلام می نمایند.
پس

اوراق اختیار فروش تبعی، اختیار معامله اي است که بر اساس آن، اختیار فروش تعداد مشخصی از سهم پایه به قیمت اعمال تعیین شده در اطلاعیه عرضه در تاریخ اعمال به خریدار آن داده می شود.

فرم اطلاعیه عرضه اوراق اختیار فروش تبعی حداقل یک روز کاري قبل از عرضه، توسط بورس منتشر می شود و مشتمل بر اطلاعات زیر می باشد :
1- سهم پایه
2- نام عرضه کننده و کارگزار عرضه کننده
3- تاریخ اعمال
4- دوره معاملاتی
5- قیمت اعمال
6- سقف خرید
7- کل حجم عرضه
8- حداقل حجم عرضه روزانه
9- شرایط تسویه تعهدات در تاریخ اعمال

به تعاریف موارد زیر دقت نمایید :

سهم پایه : سهمی که "اوراق اختیار فروش تبعی" مبتنی بر آن است .
به طور مثال اوراق اختیار فروش تبعی بر روی سهام شرکت بانک صادرات ایران ( وبصادر ) با نماد هصادر912 منتشر می شود که سهام بانک صادرات با نماد وبصادر سهم پایه لحاظ می شود.

عرضه کننده : شخصی است که پس از اخذ مجوز از بورس، با شرایط معین، به عرضۀ اوراق اختیار فروش تبعی اقدام می کند

قیمت اعمال : قیمتی است که عرضه کننده تعهد می کند سهام پایه "اوراق اختیار فروش تبعی" را بر اساس شرایط این دستورالعمل در تاریخ اعمال با آن قیمت تسویه نماید.

سقف خرید: حداکثر تعداد "اوراق اختیار فروش تبعی" است که توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی می تواند خریداري شود.

دوره معاملاتی : فاصله بین اولین روز معاملاتی و آخرین روز معاملاتی "اوراق اختیار فروش تبعی" است که در اطلاعیه عرضه اعلام می شود.

سررسید : آخرین روز دوره معاملاتی است که پس از پایان جلسه معاملاتی آن روز، اوراق اختیار فروش تبعی قابلیت اعمال دارد

برای نمونه بخشی از اطلاعیه عرضه اوراق اختیار فروش تبعی بر روی سهام شرکت بانک صادرات ایران با نماد هصادر۹۱۲ به شکل زیر می باشد :





نماد اوراق اختیار فروش تبعی معمولا با استفاده از فرمول " حرف "ه" + بخشی از نماد سهم پایه + تاریخ سرسید " ساخته می شود مثلا هصادر ۹۱۲ ، نماد اوراق اختیار فروش تبعی سهم بانک صادرات ایران ( وبصادر ) است که سرسید آن اسفند سال ۹۹ است .

مراقب باشید ضرر نکنید ! به موارد زیر توجه کنید :

بیشتر از تعداد دارایی پایه خرید نکنید ! خریدتان از بین می رود

خریدار اوراق اختیار فروش تبعی نمی تواند بیش از تعداد دارایی پایه ای که در اختیار دارد ، اوراق اختیار فروش تبعی خریداری نماید. همچنین خریدار موظف به رعایت محدودیت های خرید هر کد معاملاتی تعیین شده در اطلاعیه عرضه اوراق اختیار فروش تبعی می باشد. به عبارت دیگر، مجموع تعداد اوراق اختیار فروش تبعی تحت مالکیت هر خریدار در پایان هر روز معاملاتی، حداکثر باید به تعداد کل دارایی پایه متعلق به وی و با رعایت محدودیت خرید هر کد معاملاتی در اطلاعیه عرضه باشد. در صورت عدم رعایت محدودیتهای فوق الذکر، اوراق اختیار فروش تبعی مازاد، فاقد اعتبار بوده و مبلغ پرداختی توسط خریدار پس از کسر هزینه های مربوطه، به عنوان خسارت به عرضه کننده تعلق میگیرد.

امکان فروش اوراق اختیار فروش تبعی بعد از خرید وجود ندارد

شایان ذکر است، اوراق اختیار فروش تبعی دارای معاملات ثانویه نبوده و خریدار امکان فروش اوراق خریداری شده را در طول دوره معاملاتی ندارد.

اوراق اختیار فروش تبعی پس از تاریخ اعمال ارزشی نخواهد داشت

خریداران "اوراق اختیار فروش تبعی" فقط در تاریخ اعمال می توانند اختیار فروش خود را اعمال نمایند.پس از گذشت این تاریخ، "اوراق اختیار فروش تبعی"، اعمال نشده تلقی شده و عرضه کننده درخصوص آن تعهدي نخواهد داشت.

توجه داشته باشید که مبلغی که در ازای خرید اوراق اختیار فروش تبعی پرداخت می شود در واقع بابت بیمه سهام خود می پردازید و غیر قابل برگشت است.

فرایند اعمال اوراق اختیار فروش تبعی به شرح زیر است :

درصورتی که قیمت پایانی سهم پایه در روز اعمال بزرگتر یا مساوي قیمت اعمال باشد، "اوراق اختیار فروش تبعی" قابل اعمال نیست .
درصورتی که قیمت پایانی سهم پایه در روز اعمال از قیمت اعمال کمتر باشد، اعمال "اوراق اختیار فروش تبعی" منوط به ارائه درخواست اعمال از سوي سهامدار و از طریق کارگزار وي به بورس حداکثر تا ساعت 13 روز اعمال خواهد بود.
در صورت ارائه درخواست اعمال طی مهلت مقرر به بورس اقدامات زیر حسب مورد، طبق اطلاعیه عرضه انجام خواهد شد:

انتقال سهم به قیمت اعمال، از دارنده "اوراق اختیار فروش تبعی"به عرضه کننده
پرداخت مابه التفاوت قیمت اعمال و قیمت پایانی سهم پایه به دارنده "اوراق اختیار فروش تبعی" به صورت نقدي یا از طریق واگذاري سهم پایه از عرضه کننده به دارنده "اوراق اختیار فروش تبعی"

درصورتی که در تاریخ اعمال نماد معاملاتی سهم پایه بسته باشد، بورس تاریخ اعمال اوراق اختیار فروش تبعی را تا روز بازگشایی نماد معاملاتی سهم پایه به تعویق خواهد انداخت، مشروط به اینکه مدت تعویق حداکثر 7 روز کاري گردد.
در صورتی که تا پایان روز هفتم کاري بعد از تاریخ اعمال، کماکان نماد معاملاتی سهم پایه بسته باشد، اوراق اختیار فروش تبعی براساس آخرین قیمت پایانی سهم پایه، تسویه می شود.
اوراق اختیار فروش تبعی در روزهایی که نماد معاملاتی سهم پایه تا پایان جلسه معاملاتی آن روز متوقف باشد، عرضه نمی شود.

درخواست اعمال مشتری، پس از ارسال آن توسط کارگزار به سپرده گذاری مرکزی، قابل اصلاح یا لغو نیست.

به طور کلی بازده از طریق فرمول زیر به دست می آید :

اوراق تبعی را با هر قیمتی نخرید !!
به طور مثال اوراق تبعی هصادر ۹۱۲ که اطلاعیه عرضه اوراق آن در بالا موجود است را بررسی می کنیم :

فرض کنید در روز ۲۳ شهریور سال ۱۳۹۹ قصد خرید ۲۰۰۰ سهم از اوراق تبعی هصادر ۹۱۲ را داریم. دقت داشته باشید که ما در این صورت لازم است حداقل به تعداد ۲۰۰۰ سهم از سهام پایه (یعنی سهم بانک صادرت با نماد وبصادر) را در پرتفوی خود داشته باشیم یا در همان روز ۲۳ شهریور به همین تعداد وبصادر خرید کنیم که ما حالت دوم را در نظر میگیریم :

تعداد اوراق تبعی خریداری‌شده: ۲۰۰۰
قیمت اعمال اوراق تبعی در زمان سررسید: ۳۷۵۰ ریال
قیمت خرید نماد وبصادر: ۳۶۲۰ ریال
قیمت خرید نماد هصادر ۹۱۲: ۲۷۰ ریال

بنابراین با توجه به فرمول فوق می‌توان بازدهی حاصل از این معامله را محاسبه کرد:


همان‌طور که مشاهده کردید در این مثال خرید اوراق تبعی نه تنها با سود همراه نبود، بلکه ضرر ۴.۱۲ درصدی عاید خریدار اوراق می‌کند!!

اوراق تبعی را با چه قیمتی بخریم ؟
برای به دست آوردن قیمت خرید اوراق اختیار فروش تبعی می‌توان در فرمول بالا بازده مورد انتظار خود را قرار داد تا قیمت مدنظر به دست آید. در این مثال با توجه به سرسید ۶ ماهه هصادر ۹۱۲ اگر نرخ بازده مورد انتظار سالیانه خود را ۱۶ درصد درنظر بگیریم وفرض کنیم که نماد وبصادر را در روز ۲۳ شهریور به قیمت ۳۴۳۰ ریال خرید کرده باشیم، داریم :


پس برای خرید ۲۰۰۰ سهم اوراق اختیار فروش تبعی هصادر ۹۱۲ با فرض بازده مورد انتظار سالیانه ۱۶ درصد با احتساب کارمزد خرید با تقریب بسیار نزدیک، هر سهم اورق تبعی را باید ۲۹ ریال بخریم.
توجه داشته باشید در محاسبات بالا، هزینه خرید سهام پایه (۶۸۸۵۴۶۴ ریال) با در نظر گرفتن کارمزد معامله بدست آمده است.

همان طور که در مثال بالا مشاهده کردید اوراق اختیار فروش تبعی به هر قیمتی ارزش خرید ندارد؛ حتما قبل از خرید، قیمت این اوراق را با توجه به بازده مورد نظر خود محاسبه کنید و تنها در صورتی که اوراق به قیمت مناسبی عرضه می‌شد، اقدام به خرید کنید.

لیست نماد های اوراق اختیار فروش تبعی که در بازار بورس و فرابورس موجود است شامل نام نماد، تاریخ اعمال، قیمت اعمال ( ریال ) و سهام پایه آن به شرح زیر می باشد :
این مقاله مفید بود؟
لغو
خیلی ممنون!